Hayat Sigortası ve Sakatlık Sigortasının Rolü
Kısa cevap: Hayat sigortası, sen olmadığında ailenin gelirini yerine koyar. Sakatlık (maluliyet) sigortası ise sen hayattayken çalışamaz hâle gelirsen gelirini korur. İkisi birbirinin alternatifi değil, birbirinin tamamlayıcısıdır. Çoğu insan için doğru başlangıç noktası şudur: sade ve vadeli bir hayat sigortası poliçesi + iş gücü kaybını karşılayan bir maluliyet teminatı. Karmaşık, yatırım karışımlı ürünlere gerek yok.
Neden Bu İki Sigorta Bir Bütçenin Temelidir?
Bütçe, tasarruf ve yatırım planları tek bir varsayıma dayanır: gelirin devam edeceği. Sigorta bu varsayımı korur.
- Acil durum fonu 3–6 aylık şoku karşılar. Sigorta ise yıllarca süren gelir kaybını karşılar.
- Vefat durumunda kalan borçlar (özellikle konut kredisi) aileye devreder. Teminat bunu kapatır.
- Uzun süreli sakatlık, vefattan daha olasıdır ve masrafı daha ağırdır: gelir durur, giderler artar.
- Sigorta olmadan yapılan erken emeklilik ya da yatırım planı, tek bir kötü olayla sıfırlanabilir.
Kimin Hayat Sigortasına İhtiyacı Var?
- Gerek var: Gelirine bağımlı eşi, çocuğu ya da ebeveyni olanlar. Konut kredisi olanlar. Ortak borcu olan iş sahipleri.
- Gerek var (fark edilmeyen grup): Ev içinde çalışan, ücret almayan eş. Yokluğunda çocuk bakımı ve ev hizmeti masrafa dönüşür.
- Gerekmez: Bakmakla yükümlü olduğu kimse ve devredilebilir borcu olmayan tek yaşayan biri. Bu kişi için önce acil durum fonu ve maluliyet teminatı gelir.
Ne Kadar Teminat Yeterli?
Kaba kural olarak yıllık net gelirin 8–12 katı kullanılır. Ama kendi sayını hesaplamak daha isabetli. Şu dört kalemi topla:
- Borçlar: Konut kredisi kalanı, tüketici kredileri, kredi kartı bakiyesi.
- Gelir yerine koyma: Ailenin aylık ihtiyacı × 12 × korumak istediğin yıl sayısı (çocuk 18'ine gelene kadar iyi bir ölçüdür).
- Eğitim: Çocuk başına tahmini okul/üniversite masrafı.
- Son giderler: Cenaze, hukuki işlemler, kısa vadeli nakit tamponu.
Toplamdan mevcut birikimleri, yatırımları ve işverenin sağladığı grup poliçesini düş. Kalan tutar, alman gereken teminattır. Bu hesabı yılda bir, aylık gider tablonu güncellerken tekrar yap.
Poliçe Türlerini Ayırt Et
| Tür | Nasıl çalışır | Kime uygun |
|---|---|---|
| Vadeli (risk) hayat sigortası | Belirli süre için sadece vefat/maluliyet teminatı. Birikim yok, prim düşük. | Neredeyse herkes. Yüksek teminatı en ucuza almanın yolu. |
| Birikimli hayat sigortası | Teminat + tasarruf bileşeni. Prim çok daha yüksek, ilk yıllarda kesintiler ağır. | Özel durumlar. Yatırım amaçlıysa genelde ayrı hesap daha verimli. |
| Kredi bağlantılı hayat sigortası | Teminat kalan kredi borcu kadar, azalan yapıda. Lehdar banka. | Kredi şartı olduğunda. Ailenin ihtiyacını tek başına karşılamaz. |
Sakatlık / Maluliyet Teminatında Bakılacak Maddeler
Bu teminat çoğu zaman hayat poliçesine ek olarak alınır. Detaylar primden daha önemlidir:
- Maluliyet tanımı: "Kendi mesleğini yapamama" mı, "herhangi bir iş yapamama" mı? İlki senin lehine.
- Kısmi maluliyet: Tam maluliyet dışındaki durumlarda oranlı ödeme var mı?
- Bekleme süresi: Ödeme kaç ay sonra başlıyor? Bu boşluğu acil durum fonun kapatır.
- Kapsam: Yalnızca kaza mı, hastalık kaynaklı maluliyet de var mı? Kaza-dışı nedenler çok daha sık.
- İstisnalar: Tehlikeli spor, mesleki riskler, seyahat kısıtları, ruh sağlığı kaynaklı vakalar.
Adım Adım Uygulama
- Aylık gider tablonu çıkar. Ailenin gerçek ihtiyacını bilmeden teminat seçilemez.
- Borç listesini yaz. Vade ve kalan bakiyeyi not et.
- İşyerindeki grup sigortası varsa kapsamını öğren. İşten ayrılınca devam etmediğini unutma.
- Yukarıdaki dört kalemle hedef teminatı hesapla.
- En az üç şirketten aynı teminat ve aynı süre için teklif al. Elmayla elmayı karşılaştır.
- Sağlık beyanını eksiksiz ve doğru doldur. Eksik beyan, ödeme aşamasında ret gerekçesi olur.
- Lehdarı net yaz. Ad, soyad, pay oranı. Evlil